കുട്ടികളുടെ ശോഭനമായ ഭാവി കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ പാരന്റിംഗിന് (Parenting) വലിയ പങ്കുണ്ട്. അമേരിക്കൻ സൈക്കോളജിക്കൽ അസോസിയേഷൻ (APA) മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന ചില പ്രധാന ആശയങ്ങളും കുട്ടികളുമായി നല്ല രീതിയിൽ സംസാരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രായോഗിക വഴികളും താഴെ നൽകുന്നു.
1. അധികാരസ്വരമല്ല, ആധികാരികതയാണ് വേണ്ടത് (Authoritative Parenting)**
ഗവേഷകർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശുപാർശ ചെയ്യുന്ന ഒരു രീതിയാണിത്. ഇതിൽ മാതാപിതാക്കൾ കുട്ടികളോട് വളരെയധികം സ്നേഹവും കരുതലും കാണിക്കുന്നതോടൊപ്പം തന്നെ വ്യക്തമായ നിയമങ്ങളും അച്ചടക്കവും പാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അതിർവരമ്പുകൾ നിശ്ചയിക്കുക: എന്തു ചെയ്യാം, എന്തു ചെയ്യരുത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് കുട്ടികൾക്ക് കൃത്യമായ ധാരണ നൽകുക. എന്നാൽ ഈ നിയമങ്ങൾ എന്തിനാണ് ഉണ്ടാക്കിയതെന്ന് അവരോട് വിശദീകരിക്കുകയും വേണം.
അഭിപ്രായങ്ങൾ കേൾക്കുക:** ഒരു തീരുമാനം എടുക്കുമ്പോൾ കുട്ടികളുടെ ഭാഗം കൂടി കേൾക്കാൻ തയ്യാറാവുക. ഇത് അവരിൽ വലിയ തോതിലുള്ള ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തും.
2. സജീവമായ ശ്രവണം (Active Listening)
കുട്ടികൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ അത് വെറുതെ കേട്ടിരിക്കുകയല്ല വേണ്ടത്. പകരം, നിങ്ങൾ അവരെ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് ബോധ്യപ്പെടണം.
കണ്ണുകളിൽ നോക്കി സംസാരിക്കുക: സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഫോണിലോ മറ്റോ നോക്കാതെ കുട്ടിയുടെ കണ്ണുകളിലേക്ക് നോക്കുക.
വികാരങ്ങളെ മാനിക്കുക: “അതിനിപ്പോ ഇത്ര സങ്കടപ്പെടാൻ എന്തിരിക്കുന്നു?” എന്ന് ചോദിക്കുന്നതിന് പകരം, “നിനക്ക് വിഷമമായെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്നു” എന്ന് പറയുക. അവരുടെ വികാരങ്ങൾ ശരിയാണെന്ന് അവർക്ക് തോന്നണം.
തുറന്ന ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുക: “ഇന്ന് സ്കൂളിൽ പോയോ?” എന്ന രീതിയിൽ ‘അതെ/അല്ല’ എന്ന് ഉത്തരം ലഭിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്ക് പകരം “ഇന്ന് സ്കൂളിൽ ഏറ്റവും സന്തോഷം നൽകിയ കാര്യം എന്തായിരുന്നു?” എന്ന് ചോദിക്കുക.
3. ‘ഞാൻ’ എന്ന വാക്കിൽ തുടങ്ങുന്ന സംസാരം (I-Statements)
കുട്ടികളെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന രീതി ഒഴിവാക്കി, നിങ്ങളുടെ വികാരം അവരെ അറിയിക്കാൻ ഈ രീതി സഹായിക്കും.
പഴയ രീതി: “നീ എപ്പോഴും മുറി വൃത്തികേടാക്കി ഇടുന്നു!”
പുതിയ രീതി: “മുറി വൃത്തികേടായി കിടക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ **എനിക്ക്** വലിയ പ്രയാസം തോന്നുന്നു. നമുക്ക് ഇതൊന്ന് വൃത്തിയാക്കിയാലോ?”
ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ കുട്ടികൾക്ക് തങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാവില്ല, പകരം അവർ കാര്യങ്ങൾ സഹകരിക്കാൻ തയ്യാറാകും.
4. മാതൃകയാവുക (Role Modeling)
കുട്ടികൾ കേട്ടു പഠിക്കുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ കണ്ടാണ് പഠിക്കുന്നത്. മാതാപിതാക്കൾ എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്നതിനെ അവർ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
ക്ഷമ ശീലിക്കുക: നിങ്ങൾ ദേഷ്യം നിയന്ത്രിക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ അവരും അത് പഠിക്കുന്നു.
ക്ഷമ ചോദിക്കാൻ മടിക്കരുത്: മാതാപിതാക്കൾക്ക് തെറ്റുപറ്റിയാൽ കുട്ടികളോട് ‘സോറി’ പറയുന്നത് അവരെ വിനയമുള്ളവരാക്കാൻ സഹായിക്കും.
5. പ്രശംസയുടെ ശക്തി (Positive Reinforcement)
തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ കുട്ടികൾ പഠിക്കുന്നത് നല്ല കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ കിട്ടുന്ന അഭിനന്ദനങ്ങളിലൂടെയാണ്.
പ്രവൃത്തികളെ അഭിനന്ദിക്കുക: “നീ നല്ല കുട്ടിയാണ്” എന്ന് പറയുന്നതിനേക്കാൾ “നീ ഇന്ന് നിന്റെ കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ അടുക്കി വെച്ചത് എനിക്ക് ഒരുപാട് ഇഷ്ടപ്പെട്ടു” എന്ന് പറയുന്നതാണ് കൂടുതൽ ഫലപ്രദം.
കൗമാരപ്രായം (Adolescence) എന്നത് കുട്ടികളുടെ വളർച്ചയിലെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകവും എന്നാൽ അല്പം സങ്കീർണ്ണവുമായ ഘട്ടമാണ്. ശാരീരികമായും മാനസികമായും വലിയ മാറ്റങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഈ സമയത്ത്, മാതാപിതാക്കളുമായുള്ള ആശയവിനിമയത്തിൽ വിടവുകൾ ഉണ്ടാകുക സ്വാഭാവികമാണ്.
നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച ‘അമേരിക്കൻ സൈക്കോളജിക്കൽ അസോസിയേഷൻ’ (APA) മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന പാരന്റിംഗ് തത്വങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് **’ആധികാരിക പാരന്റിംഗ്’ (Authoritative Parenting)**, ഈ ഘട്ടത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രായോഗികമാക്കാം എന്ന് നോക്കാം. കൗമാരക്കാരുമായി മികച്ച ബന്ധം നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രധാന ആശയവിനിമയ മാർഗ്ഗങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:
1. വിധിയെഴുതാതെ കേൾക്കുക (Listen Without Judging)**
കൗമാരക്കാർക്ക് മാതാപിതാക്കളോട് സംസാരിക്കാൻ മടി തോന്നുന്നതിന്റെ പ്രധാന കാരണം, തങ്ങൾ പറയുന്നത് കേൾക്കുന്നതിന് മുൻപേ മാതാപിതാക്കൾ ഉപദേശിക്കാൻ തുടങ്ങും അല്ലെങ്കിൽ കുറ്റപ്പെടുത്തും എന്ന ഭയമാണ്.
* **ചെയ്യേണ്ടത്:** അവർ ഒരു പ്രശ്നം പറയുമ്പോൾ ഉടൻ പരിഹാരം നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചാടിവീഴരുത്. അവർക്ക് പറയാനുള്ളത് മുഴുവൻ ക്ഷമയോടെ കേൾക്കുക.
* **ഉദാഹരണത്തിന്:** “നീ ആ സുഹൃത്തുമായി കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചത്” എന്ന് പറയുന്നതിന് പകരം, “അപ്പോൾ നിനക്ക് വലിയ വിഷമം തോന്നി അല്ലേ? ബാക്കി പറയു…” എന്ന രീതിയിൽ സംസാരിക്കുക. അവർക്ക് വേണ്ടത് ഒരു ‘കേൾവിക്കാരനെ’യാണ്, ഒരു ‘ജഡ്ജി’യെ അല്ല.
2. വികാരങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുക (Validate Their Feelings)**
മുതിർന്നവരുടെ കണ്ണിലൂടെ നോക്കുമ്പോൾ കൗമാരക്കാരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ വളരെ നിസ്സാരമായി തോന്നാം (ഉദാഹരണത്തിന്: സുഹൃത്തുക്കളുമായുള്ള പിണക്കം, പ്രേമബന്ധങ്ങൾ). എന്നാൽ അവരെ സംബന്ധിച്ച് അത് വളരെ വലുതാണ്.
ചെയ്യേണ്ടത്: അവരുടെ വിഷമങ്ങളെ പരിഹസിക്കാതിരിക്കുക. “ഇതാണോ വലിയ കാര്യം” എന്ന് ചോദിക്കുന്നത് അവരെ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റും.
സംസാരിക്കേണ്ട രീതി: “എനിക്കറിയാം, നിനക്കിപ്പോൾ ഇത് വളരെ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയാണെന്ന്. നിന്റെ പ്രായത്തിൽ ഞാനും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് വലിയ ആശങ്കയിലായിരുന്നു.” ഇത് അവർക്ക് തങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കല്ല എന്ന തോന്നലുണ്ടാക്കും.
3. സ്വകാര്യതയെ മാനിക്കുക (Respect Privacy)**
കൗമാരത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ കുട്ടികൾക്ക് അവരുടേതായ ഒരു ലോകം (സ്വകാര്യത) ആവശ്യമാണ്. ഇത് അവരുടെ വ്യക്തിത്വ വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ചെയ്യേണ്ടത്: അവരുടെ ഫോൺ രഹസ്യമായി പരിശോധിക്കുക, ഡയറികൾ വായിക്കുക, മുറിയിൽ അനുവാദമില്ലാതെ കയറുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക. വിശ്വാസമാണ് ബന്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.
ശ്രദ്ധിക്കാൻ: അവർക്ക് എന്തെങ്കിലും വലിയ അപകടം (ലഹരി ഉപയോഗം, മാനസിക സമ്മർദ്ദം) ഉണ്ടെന്ന് ന്യായമായ സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഇടപെടുക, അതും തുറന്ന സംഭാഷണത്തിലൂടെ.
4. പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക (Avoid Lecturing)
നീണ്ട ഉപദേശങ്ങളും “ഞങ്ങളുടെയൊക്കെ കാലത്ത്…” എന്ന് തുടങ്ങുന്ന പ്രസംഗങ്ങളും കൗമാരക്കാർ വെറുക്കുന്നു. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ അവർ മനസ്സ് അടച്ചുപൂട്ടും.
ചെയ്യേണ്ടത്: കാര്യങ്ങൾ ചുരുക്കി, വ്യക്തമായി സംസാരിക്കുക. നിർദ്ദേശങ്ങൾക്ക് പകരം ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ച് അവരെക്കൊണ്ട് ചിന്തിപ്പിക്കുക. “നീ ഇനി എന്താണ് ചെയ്യാൻ പോകുന്നത്?” എന്ന് ചോദിക്കുന്നത് അവരുടെ ഉത്തരവാദിത്തബോധം വർദ്ധിപ്പിക്കും.
5. ശരിയായ സമയം തിരഞ്ഞെടുക്കുക (Timing is Key)
അവർ സ്കൂൾ വിട്ടു ക്ഷീണിച്ചു വരുമ്പോഴോ, ദേഷ്യപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴോ പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാതിരിക്കുക.
ചെയ്യേണ്ടത്: ഒന്നിച്ച് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോഴോ, ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴോ, അല്ലെങ്കിൽ നടക്കാൻ പോകുമ്പോഴോ ഉള്ള ശാന്തമായ അവസരങ്ങൾ സംഭാഷണത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുക. മുഖാമുഖം നോക്കി സംസാരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, യാത്രക്കിടയിൽ വശങ്ങളിലേക്ക് നോക്കി സംസാരിക്കുന്നത് കൗമാരക്കാർക്ക് കൂടുതൽ ആശ്വാസം നൽകുന്നതായി പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു.
6. നിയമങ്ങളിൽ ചർച്ചയാകാം (Negotiate Boundaries)
ചെറിയ കുട്ടികളോട് പെരുമാറുന്നതുപോലെ കർശനമായ നിയമങ്ങൾ കൗമാരക്കാരോട് നടക്കില്ല.
ചെയ്യേണ്ടത്: വീട്ടുനിയമങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: പുറത്തുപോയി തിരിച്ചുവരേണ്ട സമയം) നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ അഭിപ്രായം കൂടി ചോദിക്കുക. എന്തിനാണ് ഈ നിയമം എന്ന് അവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുക. അവർക്ക് കാര്യങ്ങൾ തീരുമാനിക്കാനുള്ള ചെറിയ അവസരങ്ങൾ നൽകുന്നത് അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തും.
ചുരുക്കത്തിൽ:
APA റിപ്പോർട്ട് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, കൗമാരപ്രായത്തിൽ മാതാപിതാക്കൾ ഒരു ‘നിയന്ത്രണാധികാരി’ (Manager) എന്ന റോളിൽ നിന്ന് ഒരു ‘വഴികാട്ടി’ (Consultant) എന്ന റോളിലേക്ക് മാറേണ്ടതുണ്ട്. അവർക്ക് തെറ്റുകൾ പറ്റാൻ അനുവദിക്കുക, ഒപ്പം അവരെ താങ്ങിനിർത്താൻ നിങ്ങളുണ്ടെന്ന ഉറപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്യുക.
