വിവാഹത്തിന്റെയോ പ്രണയത്തിന്റെയോ ആദ്യ നാളുകൾ ഒന്ന് ഓർത്തുനോക്കൂ. എല്ലാം വളരെ മനോഹരവും ആവേശഭരിതവുമായിരിക്കും, അല്ലേ? പങ്കാളിയോടുള്ള അടങ്ങാത്ത ആകർഷണവും, വൈകാരികമായ അടുപ്പവും, പരസ്പരം അറിയാനുള്ള താല്പര്യവും, ലൈം#ഗികതയും എല്ലാം ആ ‘ഹണിമൂൺ’ കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകളാണ്. എന്നാൽ വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, ജീവിതാവസ്ഥകൾ മാറുമ്പോൾ, പല ദമ്പതികളിലും ഈ ആവേശം മെല്ലെ കെട്ടടങ്ങുന്നത് കാണാം. പരസ്പരം കാണുമ്പോഴുള്ള ആ പഴയ സ്പാർക്ക് പതിയെ ഇല്ലാതാകുന്നു. ഇതിന് കാരണം എന്താണെന്ന് ചോദിച്ചാൽ, “എല്ലാം ഒരു പതിവായി മാറി” എന്നോ “തുടക്കത്തിലെ ആ പുതുമ നഷ്ടപ്പെട്ടു” എന്നോ ആയിരിക്കും മിക്കവരും നൽകുന്ന മറുപടി. എന്നാൽ ലൈം#ഗിക-ബന്ധ വിദഗ്ധർ പറയുന്നത് ഇതിന് പിന്നിലെ യാഥാർത്ഥ്യം നമ്മൾ ചിന്തിക്കുന്നതിലും വളരെ സങ്കീർണ്ണമാണെന്നാണ്. കേവലം പുതുമ നഷ്ടപ്പെടുന്നതല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ തലച്ചോറും നാഡീവ്യവസ്ഥയും എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇവിടെ വില്ലനാകുന്നത്.
സുരക്ഷിതത്വം വില്ലനാകുമ്പോൾ പ്രശസ്ത റിലേഷൻഷിപ്പ്-സെ#ക്സ് തെറാപ്പിസ്റ്റായ ബ്രയോണി മോണ്ട്ഗോമറി (Briony Montgomery) ഇതിനെക്കുറിച്ച് നൽകുന്ന വിശദീകരണം വളരെ കൗതുകകരമാണ്. അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഒരു ബന്ധത്തിൽ പങ്കാളിയുമായി പൂർണ്ണമായ സുരക്ഷിതത്വം തോന്നുന്നത് പലപ്പോഴും ലൈം#ഗിക താല്പര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം അത് കുറയ്ക്കാനാണ് കാരണമാകുന്നത്. പ്രണയത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നമ്മുടെ നാഡീവ്യവസ്ഥ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഒരുതരം അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെയും ആകാംക്ഷയുടെയും അഡ്രിനാലിൻ (Adrenaline) റഷിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. അടുത്ത നിമിഷം എന്ത് സംഭവിക്കും, പങ്കാളി എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കും എന്നൊക്കെയുള്ള ആവേശമാണ് അന്ന് നമ്മെ നയിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ബന്ധം കൂടുതൽ ദൃഢമാവുകയും സ്ഥിരത കൈവരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ വൈകാരിക തീവ്രതയും ആകാംക്ഷയും സ്വാഭാവികമായും ഇല്ലാതാകുന്നു.
“നമ്മുടെ ശരീരം എപ്പോഴും എന്തെങ്കിലും പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമോ എന്ന് ഭയന്ന് ജാഗ്രതയിലായിരിക്കുമ്പോൾ, അതായത് അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, സന്തോഷവും ആനന്ദവും വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിലാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്,” മോണ്ട്ഗോമറി പറയുന്നു. ബന്ധങ്ങളിലെ ചെറിയൊരു ഭയവും ആകാംക്ഷയും നൽകുന്ന ആ ‘ചാർജ്’ പൂർണ്ണമായ സുരക്ഷിതത്വവും സ്ഥിരതയും കൈവരിക്കുന്നതോടെ ഇല്ലാതാകുന്നു എന്നതാണ് ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുദ്ധ്യം. മാനസിക സമ്മർദ്ദവും അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ശരീരത്തിന്റെ തയ്യാറെടുപ്പും (Survival mode) ലൈം#ഗിക താല്പര്യത്തെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുമെന്ന് വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. എപ്പോഴും അതിജീവനത്തിനായി സജ്ജമായിരിക്കുന്ന ഒരു നാഡീവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് സ്വാഭാവികമായ ലൈം#ഗിക ആസക്തി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സ്വാതന്ത്ര്യവും കരുതലും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം പ്രശസ്ത സൈക്കോളജിസ്റ്റ് ടാഷ് ബാലകാസ് (Taash Balakas) ഈ വിഷയത്തെ വൈകാരികമായ അടുപ്പത്തിന്റെ (Attachment) കോണിലൂടെയാണ് നോക്കിക്കാണുന്നത്. കുട്ടിക്കാലം മുതൽ സ്വന്തം കാര്യങ്ങൾ സ്വയം നോക്കാൻ ശീലിച്ചവർക്ക്, അല്ലെങ്കിൽ കൃത്യമായ സ്നേഹവും പിന്തുണയും ലഭിക്കാതെ വളർന്നവർക്ക്, മറ്റൊരാൾ തന്നെ പരിപാലിക്കുന്നത് ചിലപ്പോൾ ബുദ്ധിമുട്ടായി തോന്നാം. അവർക്കത് ഒരുതരം ഭീഷണിയായിപ്പോലും അനുഭവപ്പെട്ടേക്കാം. സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നതും പരിചരിക്കപ്പെടുന്നതും ഭയക്കുന്ന ആളുകളിൽ ഉത്കണ്ഠയും (Anxiety) സമ്മർദ്ദവും കൂടുതലായിരിക്കുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. ഇത് അവരുടെ ഈഗോ കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം മനസ്സിനെ മുറിവേൽക്കുന്നതിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കാൻ അവർ സ്വയം നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു കവചമാണ്.
ദീർഘകാല ബന്ധങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വലിയ വൈകാരിക നിക്ഷേപവും ഇതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്. ചുരുങ്ങിയ കാലം മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന ഒരു പ്രണയം തകരുമ്പോൾ അത് വേദനയുണ്ടാക്കുമെങ്കിലും, വർഷങ്ങളായി ഒന്നിച്ച് ജീവിക്കുന്ന, കുടുംബത്തെയും വീടിനെയും ദിനചര്യകളെയും വരെ പങ്കിടുന്ന ഒരു വ്യക്തിയെ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്ന മാനസിക ആഘാതം വളരെ വലുതാണ്. ഈ വലിയ നഷ്ടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയത്തോട് നമ്മുടെ ശരീരം പ്രതികരിക്കുന്നത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായാണ്. ഇത്തരം ആഴത്തിലുള്ള വൈകാരിക ഭയങ്ങളിലും ജീവിതത്തിലെ മറ്റ് സമ്മർദ്ദങ്ങളിലും പെട്ട് ലൈം#ഗിക താല്പര്യങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഇല്ലാതാകുന്നു. ജോലിയുടെ സമ്മർദ്ദവും, കുടുംബപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ഇതിന്റെ ആക്കം കൂട്ടുന്നു. പലപ്പോഴും ദമ്പതികൾക്കിടയിൽ ലൈം#ഗികതയെക്കുറിച്ചുള്ള തുറന്ന ആശയവിനിമയം ഇല്ലാത്തതും പ്രശ്നങ്ങൾ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു.
പരിഹാരം എന്ത്? ടാഷ് ബാലകാസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സ്നേഹവും കരുതലും യാതൊരു ഭയവുമില്ലാതെ, പൂർണ്ണ സുരക്ഷിതത്വത്തോടെ സ്വീകരിക്കാൻ പഠിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിനുള്ള ആദ്യ പടി. “പങ്കാളിക്ക് മുന്നിൽ മനസ്സ് തുറക്കുന്നതും വൈകാരികമായി വഴങ്ങിക്കൊടുക്കുന്നതും (Softening) നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നില്ല. പകരം, ആ സ്നേഹം എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും ഇല്ലാതാകും എന്ന ഭയമില്ലാതെ അത് പൂർണ്ണമായി അനുഭവിക്കാൻ നിങ്ങളെ അനുവദിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്,” അവർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
വർഷങ്ങളായി സ്നേഹം നിഷേധിക്കപ്പെടുമെന്നോ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്നോ ഭയന്ന് ജീവിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക്, പുതിയൊരു പ്രണയത്തിന്റെ അനിശ്ചിതത്വത്തേക്കാൾ വലിയ ഭയമായിരിക്കും സ്വന്തം പങ്കാളിക്ക് മുന്നിൽ പൂർണ്ണമായി മനസ്സ് തുറക്കുക എന്നത്. എന്നാൽ പരസ്പര വിശ്വാസം വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിലൂടെയും, ഭയങ്ങളില്ലാതെ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നതിലൂടെയും ഈ പ്രതിസന്ധിയെ മറികടക്കാം. ബന്ധങ്ങളിലെ വൈകാരിക സുരക്ഷിതത്വം ഒരു ഭീഷണിയല്ല, മറിച്ച് കൂടുതൽ മനോഹരമായ ഒരു ജീവിതത്തിലേക്കുള്ള ചവിട്ടുപടിയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ ദീർഘകാല ബന്ധങ്ങളിൽ പ്രണയത്തിന്റെ ആ പഴയ വസന്തം തീർച്ചയായും തിരികെ വരും.
