ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി എന്ന പേര് കേവലമൊരു മുൻ പ്രധാനമന്ത്രിയുടേത് മാത്രമല്ല, മറിച്ച് കക്ഷിരാഷ്ട്രീയത്തിന് അതീതമായി ജനങ്ങൾ സ്നേഹിച്ച ഒരു മനുഷ്യസ്നേഹിയുടേത് കൂടിയാണ്. ആജീവനാന്തം അവിവാഹിതനായി തുടർന്ന വാജ്‌പേയിക്ക് ഒരിക്കൽ ഒരു വിവാഹാലോചന വന്നിരുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞാൽ വിശ്വസിക്കുമോ? അതും ഇന്ത്യയുടെ അയൽരാജ്യമായ പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്ന്! വാജ്‌പേയിയുടെ 101-ാം ജന്മവാർഷികത്തിൽ പ്രതിരോധ മന്ത്രി രാജ്‌നാഥ് സിംഗാണ് ആരെയും ചിരിപ്പിക്കുന്ന, എന്നാൽ വാജ്‌പേയിയുടെ ധിഷണാവൈഭവം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ആ പഴയ സംഭവം പങ്കുവെച്ചത്.
വാക്കുകൾ കൊണ്ട് തോൽപ്പിച്ച പ്രണയാഭ്യർത്ഥന
ലഖ്‌നൗവിൽ നടന്ന അനുസ്മരണ ചടങ്ങിലാണ് രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് പഴയൊരു ലാഹോർ യാത്രയ്ക്കിടെയുണ്ടായ രസകരമായ നിമിഷം അയവിറക്കിയത്. വാജ്‌പേയിയുടെ പ്രസംഗപാടവത്തിൽ ആകൃഷ്ടയായി ഒരു പാകിസ്ഥാൻ വനിതാ മാധ്യമപ്രവർത്തക അദ്ദേഹത്തോട് വിവാഹഭ്യർത്ഥന നടത്തി. എന്നാൽ അതൊരു വെറും അഭ്യർത്ഥനയായിരുന്നില്ല; അതിലൊരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ നിബന്ധന കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു.
“താങ്കളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ എനിക്ക് സമ്മതമാണ്, പക്ഷേ എനിക്ക് ‘മെഹർ’ ആയി കശ്മീരിനെ വിട്ടുതരണം” എന്നായിരുന്നു ആ മാധ്യമപ്രവർത്തകയുടെ ആവശ്യം. സദസ്സ് സ്തംഭിച്ചുനിന്ന നിമിഷം. എന്നാൽ ഒട്ടും പതറാതെ, തനത് ശൈലിയിലുള്ള പുഞ്ചിരിയോടെ വാജ്‌പേയി മറുപടി നൽകി: **”മാഡം, താങ്കളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ എനിക്കും സമ്മതമാണ്. പക്ഷേ എനിക്കുമുണ്ട് ഒരു ഡിമാൻഡ്. എനിക്ക് സ്ത്രീധനമായി പാകിസ്ഥാനെ മുഴുവനായി കിട്ടണം!”
വാജ്‌പേയിയുടെ ഈ നർമ്മം കലർന്ന മറുപടി കേട്ടതും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നവർ പൊട്ടിച്ചിരിച്ചു. കശ്മീർ ചോദിച്ചവർക്ക് പാകിസ്ഥാനെ തിരികെ ചോദിച്ച് വായടപ്പിച്ച ആ മറുപടി വാജ്‌പേയി എന്ന നേതാവിന്റെ നയചാതുര്യത്തിന്റെയും സമയപ്പൊരുത്തത്തിന്റെയും ഉത്തമ ഉദാഹരണമായിരുന്നുവെന്ന് രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
“അടൽ മാത്രമല്ല, ബിഹാരിയുമാണ്”
വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഇന്ദ്രജാലം തീർത്ത കവി കൂടിയായിരുന്നു വാജ്‌പേയി. ഗൗരവമേറിയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾക്കിടയിലും തമാശകൾ പറയാൻ അദ്ദേഹം മടിച്ചിരുന്നില്ല. ഒരിക്കൽ ഒരു അനുയായി അദ്ദേഹത്തോട് പേരുപോലെ തന്നെ “അടൽ” (ഇളകാത്തവൻ അല്ലെങ്കിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവൻ) ആയി തുടരണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഉടൻ വന്നു വാജ്‌പേയിയുടെ മറുപടി: “ഞാൻ അടൽ മാത്രമല്ല, ബിഹാരി കൂടിയാണ്!” (അടൽ തോ ഹൂം, ലേകിൻ ബിഹാരി ഭി ഹൂം). പേരിനൊപ്പം ബിഹാരി എന്നുകൂടി ചേർന്നതിലെ തമാശയും പ്രാദേശിക ബന്ധവും എടുത്തുക്കാട്ടിയ ആ മറുപടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപ്രഭാവത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
ലാഹോർ ബസ് യാത്രയും കാർഗിൽ യുദ്ധവും
ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഏറ്റവുമധികം ആത്മാർത്ഥമായി ശ്രമിച്ച നേതാവായിരുന്നു വാജ്‌പേയി. 1999-ൽ അദ്ദേഹം നടത്തിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ലാഹോർ ബസ് യാത്രയും, അന്നത്തെ പാക് പ്രധാനമന്ത്രി നവാസ് ഷെരീഫിനെ ആലിംഗനം ചെയ്തതും സമാധാനത്തിനായുള്ള വലിയ ചുവടുവെപ്പുകളായിരുന്നു. ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള മഞ്ഞുരുകലിന്റെ സൂചനയായി ലോകം അതിനെ ഉറ്റുനോക്കി.
എന്നാൽ, ആ സൗഹൃദത്തിന് അധികം ആയുസ്സുണ്ടായില്ല. മാസങ്ങൾക്കകം പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യം കാർഗിൽ മേഖലയിലേക്ക് നുഴഞ്ഞുകയറുകയും അത് യുദ്ധത്തിന് വഴിതെളിക്കുകയും ചെയ്തു. സമാധാനത്തിന്റെ വെള്ളരിപ്രാവിനെ അയച്ച അതേ കൈകൾ കൊണ്ട് തന്നെ ശക്തമായ തിരിച്ചടി നൽകാനും വാജ്‌പേയിക്ക് മടിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഒടുവിൽ പാകിസ്ഥാൻ പരാജയം രുചിച്ചു.
രാഷ്ട്ര പ്രേരണാ സ്ഥല്: പുതിയൊരു സ്മാരകം
വാജ്‌പേയിയുടെ സ്മരണാർത്ഥം ലഖ്‌നൗവിൽ നിർമ്മിച്ച ‘രാഷ്ട്ര പ്രേരണാ സ്ഥല്’ (Rashtra Prerna Sthal) പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു. ഏകദേശം 65 ഏക്കറിലായി 230 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചാണ് ഈ സ്മാരകം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വരും തലമുറകൾക്ക് പ്രചോദനമേകുന്ന ഒരു ദേശീയ സ്മാരകമായി ഇത് നിലകൊള്ളും. വാജ്‌പേയിയുടെ ധിഷണയും, കവിത്വവും, ഭരണപാടവവും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഇടം ലഖ്‌നൗവിന്റെ പുതിയ മുഖമുദ്രയായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു.
അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം പോലും ബഹുമാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന, എതിരാളികൾ പോലും ആദരിച്ചിരുന്ന വാജ്‌പേയി എന്ന യുഗപുരുഷന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ രാജ്യം ഒരിക്കൽ കൂടി പ്രണാമം അർപ്പിക്കുകയാണ്.
