മാതൃത്വത്തിന്റെ വേദനയിൽ നിന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ നെറുകയിലേക്ക്; ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ ഡോക്ടറുടെ കഥ
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യയെ ഒന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ച് നോക്കൂ. സ്ത്രീകൾക്ക് അടിസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസം പോലും നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന, ശൈശവ വിവാഹം സർവ്വസാധാരണമായിരുന്ന ഒരു ഇരുണ്ട കാലഘട്ടം. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ സമൂഹത്തിന്റെ അലിഖിത നിയമങ്ങളെയും വിലക്കുകളെയും കാറ്റിൽപ്പറത്തി, സ്വന്തം ജീവിതദുരന്തങ്ങളെ ഇച്ഛാശക്തികൊണ്ട് നേരിട്ട് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ ഡോക്ടറായി മാറിയ ഒരു പെൺകുട്ടിയുണ്ട്; പേര് ആനന്ദി ഗോപാൽ ജോഷി. കേവലം ഇരുപത്തിയൊന്ന് വർഷം മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന അവളുടെ ജീവിതം ഇന്നും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് സമാനതകളില്ലാത്ത പ്രചോദനമാണ്.
1865 മാർച്ച് 31-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു ഭൂവുടമ കുടുംബത്തിലാണ് യമുന എന്ന ആനന്ദി ജനിച്ചത്. അന്നത്തെ കാലത്തെ നാട്ടുനടപ്പനുസരിച്ച്, തന്റെ ഒൻപതാം വയസ്സിൽ തന്നെ അവൾ വിവാഹിതയായി. അവളേക്കാൾ ഇരുപത് വയസ്സിന് മുതിർന്ന, പോസ്റ്റൽ ഗുമസ്തനായിരുന്ന ഗോപാൽറാവു ജോഷിയായിരുന്നു ഭർത്താവ്. അദ്ദേഹം ഇതിനു മുൻപ് വിവാഹിതനായിരുന്നെങ്കിലും ആദ്യ ഭാര്യ മരണപ്പെട്ടിരുന്നു. വിവാഹശേഷമാണ് ഗോപാൽറാവു അവൾക്ക് ‘ആനന്ദി’ എന്ന പുതിയ പേര് നൽകിയത്. എന്നാൽ സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസത്തെ ശക്തമായി അനുകൂലിച്ചിരുന്ന, പുരോഗമന ചിന്താഗതിക്കാരനായ ഗോപാൽറാവു അവളുടെ എല്ലാവിധ പഠന മോഹങ്ങൾക്കും പൂർണ്ണ പിന്തുണ നൽകുന്ന ഒരു വഴികാട്ടിയായി മാറി.
ജീവിതത്തിൽ എല്ലാം സുഗമമായി മുന്നോട്ട് പോകവെയാണ്, പതിനാലാമത്തെ വയസ്സിൽ ആനന്ദി ഒരു ആൺകുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകുന്നത്. എന്നാൽ മതിയായ വൈദ്യസഹായം കൃത്യസമയത്ത് ലഭിക്കാത്തതിനെ തുടർന്ന് വെറും പത്ത് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ആ പിഞ്ചുകുഞ്ഞ് ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. ഒരു അമ്മയുടെ ഹൃദയം തകർന്ന നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു അത്. എന്നാൽ ആ സങ്കടക്കടലിൽ മുങ്ങിത്താഴാൻ അവൾ തയ്യാറായില്ല. ഈ വ്യക്തിപരമായ നഷ്ടം അവളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഗതി തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യ പരിപാലനത്തിനായി ഒരു ഡോക്ടറാകണം എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യം അവളിൽ മൊട്ടിടുന്നത് ആ കുഞ്ഞിന്റെ വേർപാടോടെയാണ്.
ഭാര്യയുടെ ഈ സ്വപ്നത്തിന് ഗോപാൽറാവു പൂർണ്ണ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ മിഷനറി സ്കൂളുകളിൽ അവളെ ചേർക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അത് പരാജയപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് മെച്ചപ്പെട്ട അവസരങ്ങൾ തേടി അവർ കൽക്കട്ടയിലേക്ക് താമസം മാറി. 1880-ൽ, ഭാര്യയുടെ വൈദ്യശാസ്ത്ര പഠനത്തിന് സഹായം അഭ്യർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് ഗോപാൽറാവു അമേരിക്കൻ മിഷനറിയായ റോയൽ വൈൽഡർക്ക് ഒരു കത്തെഴുതി. ഈ കത്ത് ന്യൂജേഴ്സി സ്വദേശിയായ തിയോഡീസിയ കാർപെന്റർ എന്ന വനിതയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുകയും, ദമ്പതികളുടെ കഥ കേട്ട് മനസ്സലിഞ്ഞ അവർ പഠനത്തിനായുള്ള സഹായങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ പെൻസിൽവാനിയയിലെ വിമൻസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ (ഇന്നത്തെ ഡ്രെക്സൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ) പഠിക്കാനുള്ള അസുലഭ അവസരം ആനന്ദിയെ തേടിയെത്തി.
പക്ഷേ, അമേരിക്കയിലേക്കുള്ള യാത്രയും അവിടെയുള്ള ജീവിതവും ഒട്ടും എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. കഠിനമായ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളും പുതിയ ഭക്ഷണരീതികളും അവളുടെ ആരോഗ്യത്തെ സാരമായി ബാധിച്ചു. നിരന്തരമായ പനിയും ക്ഷീണവും അവളെ അലട്ടി. ഇതിനെല്ലാം പുറമെ, ഒരു ഹിന്ദു സ്ത്രീ വിദേശത്ത് പോയി ഉപരിപഠനം നടത്തുന്നതിനെതിരെ അന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് വലിയ തോതിലുള്ള എതിർപ്പുകളും ഉയർന്നു വന്നിരുന്നു. ഇതിന് ചുട്ട മറുപടിയായി സെറാംപൂർ കോളേജ് ഹാളിൽ വെച്ച് ആനന്ദി നടത്തിയ വൈകാരികമായ പ്രസംഗം ചരിത്രപ്രസിദ്ധമാണ്. ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾക്ക് മികച്ച ചികിത്സ നൽകാൻ പരിശീലനം ലഭിച്ച ഹിന്ദു വനിതാ ഡോക്ടർമാരുടെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് അവൾ ആ പ്രസംഗത്തിൽ അടിവരയിട്ടു പറഞ്ഞു.
പതിനേഴാം വയസ്സിൽ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ചേർന്ന ആനന്ദി, 1886-ൽ തന്റെ എം.ഡി (MD) ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കി. ഇന്ത്യയിലെ ആര്യൻ ഹിന്ദുക്കൾക്കിടയിലെ പ്രസവചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള (Obstetrics among the Aryan Hindus) അവളുടെ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം അക്കാദമിക് ലോകം വലിയ ആവേശത്തോടെയാണ് സ്വീകരിച്ചത്. ഈ ചരിത്ര നേട്ടത്തിൽ വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി നേരിട്ട് അഭിനന്ദന സന്ദേശം അയച്ചതും അവളുടെ ഇച്ഛാശക്തിക്കുള്ള വലിയൊരു അംഗീകാരമായിരുന്നു. പഠനം പൂർത്തിയാക്കി ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ആനന്ദിക്ക് വലിയ ആഘോഷങ്ങളോടെയുള്ള സ്വീകരണമാണ് ജനങ്ങൾ നൽകിയത്. തുടർന്ന് കോലാപ്പൂരിലെ ആൽബർട്ട് എഡ്വേർഡ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഫീമെയിൽ വാർഡിന്റെ ഫിസിഷ്യൻ ഇൻ ചാർജ് ആയി രാജഭരണകൂടം അവരെ നിയമിച്ചു.
എന്നാൽ വിധി അവൾക്കായി കരുതിവെച്ചത് മറ്റൊരു അന്ത്യമായിരുന്നു. അമേരിക്കയിലെ പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും ഡയറ്റിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങളും കാരണം ആനന്ദിക്ക് അവിടെ വെച്ചുതന്നെ ക്ഷയരോഗം പിടിപെട്ടിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയതോടെ രോഗം കൂടുതൽ മൂർച്ഛിക്കുകയും, 1887 ഫെബ്രുവരി 26-ന്, തന്റെ ഇരുപത്തിരണ്ടാം ജന്മദിനത്തിന് ഒരു മാസം മാത്രം ബാക്കിനിൽക്കെ ആ അതുല്യ പ്രതിഭ ഈ ലോകത്തോട് വിടപറയുകയും ചെയ്തു.
ഒരു ഡോക്ടറായി പ്രവർത്തിച്ച് ജനങ്ങളെ സേവിക്കാൻ ആനന്ദിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, അവരുടെ അസാധാരണമായ പൈതൃകം ഇന്നും നമുക്കിടയിൽ ജീവിക്കുന്നു. ലോകം മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്ന ആ പ്രതിഭയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായി, ശുക്രഗ്രഹത്തിലെ 34.3 കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഒരു ഗർത്തത്തിന് ‘ജോഷി’ (Joshee) എന്ന് ശാസ്ത്രലോകം നാമകരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, മരണാനന്തരം അവരുടെ ചിതാഭസ്മം അമേരിക്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോവുകയും, ന്യൂയോർക്കിലെ പോ킵്സി (Poughkeepsie) സെമിത്തേരിയിൽ സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടുത്തെ കല്ലറയിൽ ഇങ്ങനെ കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്: “വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ഇന്ത്യ വിട്ട ആദ്യത്തെ ബ്രാഹ്മണ സ്ത്രീ”.
സമൂഹത്തിന്റെ ചങ്ങലക്കെട്ടുകളെ പൊട്ടിത്തെറിച്ച്, വലിയ പ്രതിസന്ധികളിൽ പോലും തളരാതെ സ്വന്തം സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് ചിറകുനൽകിയ ഡോ. ആനന്ദി ഗോപാൽ ജോഷി ഇന്നും വളർന്നുവരുന്ന ഓരോ പെൺകുട്ടിക്കും ധൈര്യത്തിന്റെ വലിയൊരു പാഠപുസ്തകമാണ്.
