പെട്ടെന്നൊരു സുപ്രഭാതത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നല്ല മിക്ക വിവാഹമോചനങ്ങളും. പുറത്തുനിന്ന് നോക്കുന്നവർക്ക് അതൊരു ‘ഇടിത്തീ’ പോലെ തോന്നാമെങ്കിലും, ആ കൊടുങ്കാറ്റിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വളരെക്കാലം മുൻപേ തന്നെ ആ ബന്ധത്തിൽ പ്രകടമായിരിക്കും. ദാമ്പത്യബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് പതിറ്റാണ്ടുകളോളം പഠനം നടത്തിയ പ്രശസ്ത മനശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് ഡോ. ജോൺ ഗോട്ട്മാൻ. ആയിരക്കണക്കിന് ദമ്പതികളെ നിരീക്ഷിച്ചതിലൂടെ, ഒരു ബന്ധം തകരാൻ പോകുകയാണോ എന്ന് 90 ശതമാനത്തിലധികം കൃത്യതയോടെ പ്രവചിക്കാൻ തനിക്ക് കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെടുന്നു.
ചില പ്രത്യേക പെരുമാറ്റങ്ങളാണ് ഈ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമെന്നാണ് അദ്ദേഹം പറയുന്നത്. അതിൽ തന്നെ ഒരൊറ്റ പെരുമാറ്റം, ഒരു ബന്ധത്തെ പൂർണ്ണമായും തകർക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതാണെന്നും അദ്ദേഹം അടിവരയിടുന്നു.
‘വിനാശത്തിന്റെ നാല് കുതിരപ്പടയാളികൾ’
ഒരു ബന്ധത്തെ കാർന്നുതിന്നുന്ന നാല് വിഷലിപ്തമായ പെരുമാറ്റ രീതികളെയാണ് ഡോ. ഗോട്ട്മാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. ‘വിനാശത്തിന്റെ നാല് കുതിരപ്പടയാളികൾ’ (The Four Horsemen of the Apocalypse) എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അവ ഇവയാണ്:
1. കുറ്റപ്പെടുത്തൽ (Criticism): പങ്കാളിയുടെ പ്രവൃത്തികളെ വിമർശിക്കുന്നതിന് പകരം, അവരുടെ സ്വഭാവത്തെയും വ്യക്തിത്വത്തെയും പൂർണ്ണമായി കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന രീതി. “നിങ്ങൾ ഒരിക്കലും സഹായിക്കില്ല, നിങ്ങൾ സ്വാർത്ഥനാണ്” എന്നത് ഉദാഹരണം.
2. പുച്ഛം (Contempt): ഈ നാലുപേരിലെ ഏറ്റവും അപകടകാരിയായ വില്ലൻ.
3. പ്രതിരോധം (Defensiveness): നിരന്തരമായ കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, പങ്കാളി സ്വയം ന്യായീകരിക്കാനും പ്രതിരോധിക്കാനും തുടങ്ങുന്നു. “എന്റെ കുറ്റമല്ല, നീ കാരണമാണ്” എന്ന മനോഭാവം.
4. മൗനം അഥവാ ഉൾവലിയൽ (Stonewalling): ബന്ധം തകർച്ചയുടെ അവസാന ഘട്ടത്തിലെത്തിയെന്നതിന്റെ സൂചന. ഇവിടെ വഴക്കുകൾ പോലും അവസാനിക്കുന്നു. പങ്കാളിയോട് പൂർണ്ണമായും മൗനം പാലിച്ച്, വൈകാരികമായി ഉൾവലിയുന്ന അവസ്ഥ.
എന്തുകൊണ്ട് ‘പുച്ഛം’ ഏറ്റവും അപകടകാരിയാകുന്നു?
ഈ നാല് പെരുമാറ്റങ്ങളിൽ, ഒരു ബന്ധത്തെ ഏറ്റവും വേഗത്തിലും ആഴത്തിലും തകർക്കാൻ ശേഷിയുള്ളത് പുച്ഛത്തിനാണ് (Contempt) എന്നാണ് ഡോ. ഗോട്ട്മാൻ പറയുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ദമ്പതികൾക്കിടയിൽ പുച്ഛം പ്രകടമാണെങ്കിൽ, 93.6% കേസുകളിലും ആ ബന്ധം വിവാഹമോചനത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു.
ഇത് വെറും ദേഷ്യമോ വിമർശനമോ അല്ല. പുച്ഛം എന്നാൽ, “ഞാൻ നിങ്ങളെക്കാൾ മികച്ചതാണ്” എന്ന മനോഭാവമാണ്. പങ്കാളിയോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള നീരസവും അവഹേളനവുമാണ് ഇതിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നത്.
* പരിഹാസരൂപേണയുള്ള സംസാരം (Sarcasm).
* കണ്ണുകൾ മുകളിലേക്ക് ചലിപ്പിച്ച് അവഹേളിക്കുന്നത് (Eye-rolling).
* മറ്റുള്ളവരുടെ മുന്നിൽ വെച്ച് പങ്കാളിയെ നിന്ദിക്കുകയോ തരംതാഴ്ത്തുകയോ ചെയ്യുന്നത്.
* ക്രൂരമായ തമാശകൾ പറയുന്നത്.
ഇത്തരം പെരുമാറ്റങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ആ ബന്ധത്തിൽ പരസ്പര ബഹുമാനം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നാണ്. ഒരിക്കൽ ബഹുമാനം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, അത് വീണ്ടെടുക്കുക അസാധ്യമാണ്.
കുറ്റപ്പെടുത്തലിൽ തുടങ്ങി മൗനത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു
മിക്ക ബന്ധങ്ങളിലും ഈ വിനാശത്തിന്റെ തുടക്കം നിരന്തരമായ കുറ്റപ്പെടുത്തലിലൂടെയാണ്. ഇത് കേൾക്കുന്ന പങ്കാളി സ്വാഭാവികമായും പ്രതിരോധത്തിലേക്ക് (Defensiveness) വഴുതി വീഴുന്നു. അതോടെ, ആരോഗ്യകരമായ ആശയവിനിമയം അസാധ്യമാകുന്നു. ഇത് ഒരു błędne koło (വിഷസർക്കിൾ) പോലെ തുടരുന്നു. കുറ്റപ്പെടുത്തൽ, അതിനെതിരായ പ്രതിരോധം, ഇത് ആവർത്തിച്ച് ഒടുവിൽ ഇരുവർക്കുമിടയിൽ പുച്ഛം ജനിക്കുന്നു.
ഒടുവിൽ, ഈ നെഗറ്റീവിറ്റി സഹിക്കാനാവാതെ വരുമ്പോൾ, ഒരു പങ്കാളിയോ അല്ലെങ്കിൽ ഇരുവരുമോ പൂർണ്ണമായ മൗനത്തിലേക്ക് (Stonewalling) പിൻവാങ്ങുന്നു. അവർ ഒരേ വീട്ടിൽ ജീവിക്കുന്നുണ്ടാകാം, പക്ഷെ അവർക്കിടയിൽ ഒരു വൈകാരിക ബന്ധവും ഉണ്ടാകില്ല. ഇതാണ് അന്തിമമായ തകർച്ച.
പരിഹാരമുണ്ടോ?
ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങിയാൽ എല്ലാം അവസാനിച്ചു എന്നാണോ അർത്ഥം? അല്ല എന്നാണ് ഡോ. ഗോട്ട്മാൻ പറയുന്നത്. ഇതൊരു മരണ വാറണ്ടയല്ല, മറിച്ച് നിങ്ങളുടെ കാറിന്റെ ഡാഷ്ബോർഡിൽ തെളിയുന്ന ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് വിളക്ക് (Warning Sign) മാത്രമാണ്.
ആരോഗ്യകരമായ ആശയവിനിമയമാണ് ഈ പ്രശ്നത്തിനുള്ള ഏക മരുന്ന്. “നീ” എന്ന് തുടങ്ങുന്ന കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾക്ക് പകരം, “ഞാൻ” എന്ന് തുടങ്ങി സ്വന്തം വികാരങ്ങളും ആവശ്യങ്ങളും പ്രകടിപ്പിക്കാൻ പഠിക്കുക. (ഉദാഹരണത്തിന്: “നീ ഒരിക്കലും എന്നെ സഹായിക്കില്ല” എന്നതിന് പകരം, “ഈ ജോലികൾ ഒറ്റയ്ക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ എനിക്ക് മാനസികമായി തളർച്ച തോന്നുന്നു, അല്പം സഹായം ലഭിച്ചാൽ നന്നായിരുന്നു” എന്ന് പറഞ്ഞുനോക്കൂ).
ഒരു ബന്ധം എന്നത് ഒരു പേശി പോലെയാണ്. അതിന് നിരന്തരമായ വ്യായാമവും ശ്രദ്ധയും ആവശ്യമാണ്. പരസ്പര ബഹുമാനവും ആരോഗ്യകരമായ സംസാര രീതികളും വളർത്തിയെടുക്കാൻ ഇരുവരും തയ്യാറായാൽ, ഈ വിനാശത്തിന്റെ കുതിരപ്പടയാളികൾ വാതിലിൽ മുട്ടാതെ തന്നെ ഏത് കൊടുങ്കാറ്റിനെയും അതിജീവിക്കാൻ സാധിക്കും.
